Een overlijden zet alles stil, terwijl er juist veel op u afkomt. Als u zich afvraagt wat regelen na overlijden betekent: u hoeft niet alles meteen te weten of te beslissen. Begin bij wat nú nodig is. De rest kan stap voor stap, met ruimte voor verdriet, overleg en een afscheid dat echt past.
Wat moet u direct regelen na een overlijden?
De eerste stap is het overlijden laten vaststellen door een arts. Overlijdt iemand thuis en was het overlijden verwacht, dan belt u de huisarts of huisartsenpost. In een ziekenhuis, hospice of zorginstelling is er meestal al een vaste werkwijze en helpt een medewerker u verder.
Is er sprake van een onverwacht overlijden, een ongeval of weet u niet wat er is gebeurd? Bel dan 112. De arts beoordeelt wat er nodig is en stelt het overlijden vast.
Na de vaststelling ontvangt u een verklaring van overlijden. Die is nodig voor de aangifte bij de gemeente. Vaak kan de uitvaartverzorger dit voor u regelen. Dat geeft rust, zeker in de eerste uren waarin u misschien vooral bij uw dierbare wilt zijn.
U mag tijd nemen om afscheid te nemen voordat de overledene wordt verzorgd en overgebracht. Sommige families willen graag alleen zijn, anderen vinden het fijn als de uitvaartverzorger snel komt. Beide keuzes zijn goed. Ook thuis opbaren is vaak mogelijk, als dat past bij uw situatie en wensen.
Bel een uitvaartverzorger die bij u past
U bent niet verplicht om de uitvaartonderneming van een uitvaartverzekering te kiezen. Een verzekeraar kan een voorkeur noemen, maar u houdt zelf de keuze. Het helpt om een uitvaartverzorger te bellen die rustig luistert, duidelijk uitlegt wat mogelijk is en bereikbaar blijft voor uw vragen.
Een vaste begeleider kan de praktische zaken met u doornemen: de verzorging, het vervoer, de opbaring, de aangifte van overlijden en de planning voor de komende dagen. Ook bespreekt u samen of er al wensen zijn vastgelegd, bijvoorbeeld in een wensenboekje, testament of bij de verzekering.
Bij Bogaard Uitvaarten staat één vaste begeleider naast de familie, vanaf het eerste telefoontje tot na het afscheid. Dat is niet alleen praktisch. Het voorkomt dat u steeds opnieuw hoeft uit te leggen wat belangrijk is voor uw dierbare.
Kijk naar wensen, zonder haastige aannames
Zoek, als dat kan, naar een wilsbeschikking, uitvaartwensen of een map met belangrijke papieren. Misschien had uw dierbare een duidelijke voorkeur voor begraven of cremeren, voor een kerkelijke dienst, een klein afscheid in huiselijke kring of juist een bijeenkomst met veel mensen.
Wensen zijn richtinggevend, maar de uitvoering vraagt soms overleg. Een wens kan financieel niet haalbaar zijn, familieleden kunnen verschillende verwachtingen hebben of religieuze gebruiken vragen om snel handelen. Een goede uitvaartverzorger benoemt die afwegingen eerlijk en zoekt met u naar een passende oplossing.
Wat regelen na overlijden voor de uitvaart?
In Nederland moet een overledene in principe uiterlijk binnen zes werkdagen worden begraven of gecremeerd. Daardoor volgt er in korte tijd een aantal keuzes. U hoeft die niet allemaal in het eerste gesprek te maken. Wel is het fijn om samen een globale planning te bepalen.
Denk aan de plek van opbaring, de datum en locatie van het afscheid, de keuze voor begraven of cremeren en wie u wilt uitnodigen. Daarna komen de persoonlijke onderdelen: rouwkaarten, bloemen, muziek, foto’s, sprekers, een kist of wade, vervoer en een condoleance.
Een persoonlijk afscheid hoeft niet groot of uitbundig te zijn. Soms past een koffiemoment met de naaste kring het beste. Soms geeft een afscheid op een bijzondere locatie, zoals op een boot, juist betekenis omdat het bij iemands leven past. Ook rituelen vanuit een islamitische, hindoestaanse, Joodse, Surinaamse of andere culturele achtergrond verdienen zorgvuldige aandacht. Vertel vanaf het begin wat voor uw familie belangrijk is, ook als u denkt dat het niet standaard is.
Verdeel taken binnen de familie
In verdriet proberen veel mensen alles zelf te dragen. Dat is begrijpelijk, maar zelden nodig. Kies één of twee contactpersonen voor de uitvaartverzorger. Anderen kunnen helpen met het adresbestand, het uitzoeken van foto’s, het ontvangen van bezoekers of het bereiden van eten.
Spreek ook uit wie welke beslissingen neemt. Vooral wanneer er meerdere kinderen, een partner en andere naasten betrokken zijn, voorkomt dat misverstanden. Probeer niet ieder detail via een familieapp te beslissen. Een rustig gesprek, eventueel met de uitvaartverzorger erbij, brengt vaak meer helderheid.
Welke zaken kunnen na de uitvaart wachten?
Na de uitvaart begint een andere fase. Er zijn administratieve zaken die aandacht vragen, maar ze hoeven meestal niet allemaal in de eerste week geregeld te zijn. De aangifte van overlijden bij de gemeente wordt vaak door de uitvaartverzorger gedaan. Daarna ontvangen verschillende instanties via de gemeente bericht, maar controleer altijd zelf welke organisaties nog geïnformeerd moeten worden.
Breng in de weken erna de bank, verzekeraars, werkgever of uitkeringsinstantie, verhuurder of hypotheekverstrekker en energieleverancier op de hoogte. Denk ook aan abonnementen, telefoon, internet, lidmaatschappen, sociale media en post. Bewaar brieven en e-mails in één map. Dat maakt het overzichtelijker, zeker als verschillende familieleden taken uitvoeren.
Gebruik de bankpas of inloggegevens van de overledene niet zomaar. Een volmacht vervalt meestal bij overlijden. Banken hebben eigen procedures voor rekeningen, vaste lasten en toegang voor nabestaanden. Neem contact op en vraag wat nodig is voordat u betalingen doet of geld opneemt.
De nalatenschap: eerst overzicht, dan kiezen
Voor u een erfenis aanvaardt, is het verstandig om eerst zicht te krijgen op bezittingen en schulden. Zoek naar een testament, een overzicht van rekeningen, leningen, verzekeringen en eigendom van een woning of auto. Via een notaris kunt u laten nagaan of er een testament is en wie erfgenaam is.
Er zijn grofweg drie mogelijkheden: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Zuiver aanvaarden betekent dat u ook verantwoordelijk kunt worden voor schulden. Beneficiair aanvaarden kan bescherming bieden als nog niet duidelijk is of de nalatenschap positief is. Verwerpen betekent dat u afstand doet van de erfenis. Welke keuze verstandig is, hangt af van de situatie. Bij twijfel is advies van een notaris of erfrechtspecialist verstandig.
Let op met het meenemen, verkopen of weggeven van waardevolle spullen voordat hierover duidelijkheid is. Dat kan worden gezien als het aanvaarden van de erfenis. Sentimentele spullen kunt u natuurlijk veiligstellen, maar bespreek grotere beslissingen eerst met alle erfgenamen.
Geef uzelf ruimte in de dagen erna
Er bestaat geen juiste manier om deze dagen door te komen. Misschien wilt u direct aan de slag, misschien kunt u nauwelijks een keuze maken. Beide reacties zijn normaal. Vraag iemand die u vertrouwt om mee te luisteren bij gesprekken of om aantekeningen te maken. U hoeft niet alles te onthouden.
Ook kinderen verdienen eerlijke, eenvoudige uitleg en een plek in het afscheid als zij dat willen. Een tekening, een bloem neerleggen of meehelpen met het kiezen van muziek kan houvast geven. Dwing niets af, maar laat zien dat verdriet er mag zijn.
De eerste regelzaken zijn nodig, maar ze hoeven niet alle aandacht op te eisen. Neem telkens één volgende stap. Zo ontstaat er naast alles wat geregeld moet worden ook ruimte voor wat uiteindelijk het meest telt: in alle rust afscheid nemen van iemand die u mist.